'Raad van State wijst beroepsklagers de deur'

Met deze kop haalde een drietal recente uitspraken van de Afdeling onlangs de krant. In genoemde uitspraken heeft de Afdeling de invulling van het belanghebbende-begrip van artikel 1:2 lid 3 Awb aangescherpt. Dit blijft voor verenigingen en stichtingen met als ‘core-business’ het procederen tegen overheidsbesluiten, niet zonder gevolgen.
 
Volgens artikel 1:2 lid 3 Awb worden als belangen van een rechtspersoon als bijvoorbeeld een vereniging of stichting, onder andere beschouwd de algemene en collectieve belangen die zij krachtens hun doelstellingen èn blijkens hun feitelijke werkzaamheden in het bijzonder behartigen. In bovengenoemde beroepsprocedures was door de stichting ‘Stichting Openbare Ruimte’ beroep ingesteld tegen verleende vergunningen krachtens de Natuurbeschermingswet 1998.  De Afdeling verklaarde de stichting niet-ontvankelijk, om de volgende redenen.
 
De statutaire doelstellingen van deze stichting waren volgens de Afdeling zó veelomvattend dat deze onvoldoende onderscheidend waren, om op grond daarvan te kunnen oordelen dat het belang van de stichting rechtstreeks betrokken was bij het bestreden besluit. Daarbij kwam, dat de feitelijke werkzaamheden van de stichting vrijwel uitsluitend bestonden uit het in rechte opkomen tegen overheidsbesluiten. Volgens de Afdeling kan dit niet worden aangemerkt als feitelijke werkzaamheden in de zin van artikel 1:2 lid 3 Awb.
 
Tenslotte is door de Afdeling in aanmerking genomen dat de stichting door haar optreden in rechte in dit geval geen bundeling van rechtstreeks bij het bestreden besluit betrokken belangen tot stand bracht waarmee effectieve rechtsbescherming gediend zou kunnen zijn (criterium uit HR d.d. 17 juni 1986, AB 1987, 173).
 
De verwachting is dat stichtingen en verenigingen als gevolg van deze uitspraken hun statuten zullen aanpassen. Dit volstaat echter niet: om geen niet-ontvankelijk verklaring te riskeren, zullen ‘beroepsklagers’ zich ook op andere wijze(n) moeten gaan inzetten om de door hen nagestreefde doeleinden te bewerkstelligen.

mr. M.E.W.M. Pals - Reiniers